Gościnnie. A Zając, P. Kasperowicz


Niniejszy wpis początkuje serię wpisów gościnnych na moim blogu, w których – od czasu do czasu – ktoś inny zabierze głos na jakiś temat. Dziś – będzie to Antoni Zając, który napisał miażdżący onewierszstand do wiersza Piotra Kasperowicza, pochodzącego z zestawu dostępnego na Helikopterze. Miłej lektury!

Upusty wykwintności w koniugacji

Dobre wychowanie codziennie lekko uchyla drzwi chamstwu
małe upusty wykwintności dla grubiaństwa czynią spore odstępstwa
a ono to chamstwo plugastwo następstwo nieścisłość
rzuca w koniugacji czy konsekwencji poluzowania monstrualne cienie
szyk klasyczny staje się szokiem na wskroś pospolitym
a gust płacze na jedno oko nad lirycznym romansem sprzed wieku
co zasłabł w gorsecie w rytmie hip-hopu czy w toalecie
płytszy oddech jak brzmienie na wierzchu wewnętrznej mądrości
głębia intelektu zagłuszona potężnie donośnym basem
zmysł samozachowawczy zaleca cierpienie w domowej homeopatii.

 

Wiersz Piotra Kasperowicza jest nieznośny na pierwszy, drugi, trzeci rzut oka. Jest nieznośny już od samego tytułu, który, szczególnie wtedy gdy głośno go przeczytać, wywołuje gęsią skórkę i zapowiada prawdziwie „doniosłe” doświadczenie lekturowe. Niełatwo zaufać któremukolwiek z pompatycznych słów składających się na ten tytuł; później zaś – w miarę koniugacji tej wykwintności w dalszym ciągu utworu – językowy upust (obecny tu, jak przypuszczam, w znaczeniu tyleż handlowym, co afektywnym) dany niepokojom targającym autora jest jeszcze mniej atrakcyjny dla osoby czytającej.

W zgrzytliwym i rozpadającym się tekście Kasperowicza napotykamy na przytłaczającą wizję, w której „potęga smaku” okazuje się nie aż tak potężna – opuszcza ona swoją gardę i wpuszcza niszczycielski ferment we własne szeregi. Potwór kultury popularnej zagląda z bezczelną ciekawością do wieży z kości słoniowej; z jej wnętrza coraz donośniej słychać basowe dudnienie nowoczesności. Ten odgłos zwiastuje śmierć szyku i narodziny szokującej banalności czy też banalności szoku.

Niestety, refleksja twórcy jest równie banalna, bez względu na wykwintność sztafażu, w którym jest przemycana. Jest ona zaklęta w tekście, który wydaje się upiorną powtórką z upiornego wiersza Herberta zatytułowanego „Pan Cogito o muzyce pop”.

Być może jednak można znaleźć w wierszu Kasperowicza coś intrygującego, nieoczywistego? Może tak, ale w tym celu trzeba byłoby rozegrać ten utwór przeciwko niemu samemu – ocalić go poprzez dostawienie cudzysłowu, który pozwoli zauważyć, że w każdej homeopatii (szczególnie w domowej homeopatii konserwatysty) znajduje się dawka trucizny. Jest wtedy szansa na to, że nieprzepuszczalna powłoka pęknie, a delikatne uchylenie drzwi będzie nie tyle aktem gościnności wobec monstrum, co raczej otwarciem okna i przewietrzeniem pokoju, by zacytować tu napisany niemal trzydzieści lat temu słynny wiersz pewnego poety-barbarzyńcy.


Antoni Zając – student polonistyki w ramach MISH-u na Uniwersytecie Warszawskim.
Publikował w internetowej wersji czasopisma „Kontakt”, „Małym Formacie” i „Polisemii”. Obecnie pracuje nad tekstem poświęconym twórczości Leo Lipskiego i Piotra Rawicza. Interesuje się poezją najnowszą, a także związkami między teologią, filozofią i literaturą.